Gedragsverandering is meer dan ‘positief denken’

‘Gedragsverandering is noodzakelijk!’ Deze uitspraak ken je vast wel. Maar in de praktijk blijkt dat gemakkelijker gezegd dan gedaan.

In de psychologie kan ‘gedrag’ als volgt worden omschreven: ‘een voorkeur of neiging tot negatief, positief of ambivalent te reageren op een persoon, plaats, voorwerp, idee of situatie’. Ons gedrag, onze houding ontwikkelt zich in de loop van de tijd en kan veranderen door nieuwe ervaringen. Ervaringen zijn de belangrijkste krachten achter de vorming van onze houding.

‘Als je blijft doen wat je altijd deed, blijf je krijgen wat je altijd kreeg.’

Echter, wachten op nieuwe ervaringen in de hoop dat onze gedrag dan verandert kan lang wachten betekenen en/of helemaal geen verandering. Dit kan een groot probleem zijn, vooral als onze huidige houding energie vreet, wat onder andere een depressie kan veroorzaken of als ons gedrag mensen om ons heen negatief raakt.

Onze houding bepaalt niet alleen hoe we onszelf en onze omgeving waarnemen, maar ook de mensen om ons heen. Het begeleidt onze interacties met onze omgeving. Het heeft dus weer een enorme invloed op hoe anderen vorm geven aan hun houding, in het bijzonder onze kinderen. En we weten allemaal hoe moeilijk het is om iemand om je heen te hebben die continue een negatieve houding heeft. Daarom kan jouw negatieve houding bij een ander een negatieve houding ten opzichte van jou ontwikkelen. Vergeet niet dat onze houding met name gevormd is en wordt door onze ervaringen.

Gedragsverandering

Waarom is het eigenlijk zo moeilijk om je houding te veranderen? Als je denkt dat het veranderen van je houding net zo eenvoudig als het wijzigen van je denken, dan heb je het verkeerd! Onze denken speelt hierbij een rol, zeker; maar onze houding is en wordt net zo goed, of zelfs nog meer, gevormd door fysiek gevoelde waarnemingen, dan door ons denken. Eigenlijk is ons denken meer een gevolg van onze lichamelijk gevoelde waarnemingen. Dus simpel jezelf de opdracht geven je houding te veranderen door een positieve gedachte te denken kan een korte onmiddellijke impact hebben; maar het zal waarschijnlijk niet leiden tot een lange-termijn voordeel. In plaats daarvan moet je een manier vinden om je gevoelde ervaring te veranderen zonder te hoeven wachten op nieuwe gebeurtenissen.

Al weer jaren geleden las ik het boek ‘Uw brein als Medicijn’ van Dr. Servan-Schreiber, professor in de klinische psychiatrie aan de universiteit van Pittsburgh. Hij schrijft daarin over een eenvoudig manier die zeer effectief kan zijn als er regelmatig mee wordt geoefend. Het werd ontwikkeld door Doc Childre aan het HeartMath Institute en wordt o.a. gebruikt in hun onderwijsprogramma’s. Het heet ‘Attitude Breathing’. Het gaat om het gebruik van zowel je gevoelde zintuiglijke waarnemingen als je denkproces. Hier zijn de eenvoudige stappen:

  • Verplaats je aandacht naar de streek van je hart en solar plexus/maagstreek
  • Stel jezelf de vraag ‘Wat zou een betere houding voor mij zijn om vast te houden in deze situatie?’ Neem dan een innerlijke houding aan, zoals ‘wees kalm ‘, ‘oordeel niet’,’creëer rust en laat los ‘ of een andere houding die je nodig acht
  • Stel je nu vriendelijk en oprecht voor dat je deze nieuwe houding door je hart inademt. Adem nu uit via de solar plexus en de maagstreek om het te verankeren. Ga hier mee door totdat je voelt dat de nieuwe houding verankerd is.

Je kunt deze ‘Attitude Breathing’ ieder keer gebruiken zodra je negatieve gedachten of een moeilijke stemming ervaart. Vaak is dat als je last hebt stress en/of emoties. Ik raad je aan ’s morgens als eerste even met jezelf af te stemmen en je dag te beginnen met een positieve noot. Kies specifieke houdingen die je gedurende de dag ten goede zullen komen en gebruik de oefening vaak om te voorkomen dat negatieve houdingen het overnemen.

De tekst van dit artikel is grotendeels gebaseerd op een stuk van de hand van Ed en Jena Bloch.